ani Naphta ani Settembrini

Wybierać pomiędzy Naphtą a Settembrinim to jak podejmować decyzję czy wsadzić rękę do ogniska z wcześniejszym znieczuleniem czy "na żywca" - krótko mówiąc: idiotyczna alternatywa. Trudno się też dziwić, że społeczeństwa postnowoczesne - czy jak im tam - w sposób całkowicie niewymuszony i naturalny stronią od obu panów. Królem jest Peeperkorn, niewiele rozumiejący, niezbyt elokwentny, ale jednak człowiek wielkiego formatu, z ogromnym majątkiem i słabością do prostych przyjemności: wybornych alkoholi i wykwintnych dań. Nawet Naphta i Settembrini poddają się jego urokowi, przerywają bezsensowne spieranie się i próżne deliberowanie i we względnym spokoju spacerują obok Holendra. Oto postać! Bożyszcze współczesności uwodzące każdego: od dziewietnastolatka pracującego po dwanaście godzin na umowę-zlecenie do poważnej pani profesor roztaczającej przed sennymi studentami wizję świetlanej, europejskiej przyszłości (dobrobyt i kontrola, tfu! znaczy się: bezpieczeństwo). Oto osobowość! Oto charakter! Tylko czy dla wszystkich starczy egzotycznej trucizny?